Hăm tã: Cách trị và phòng ngừa

Hăm tã là một trong những tình trạng da phổ biến nhất ở trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, ảnh hưởng đến hầu hết mọi bé vào một thời điểm nào đó trong hai năm đầu đời. Mặc dù nhìn có thể khiến bạn lo lắng, hầu hết hăm tã đều nhẹ, có thể điều trị tại nhà, và hết trong vài ngày khi chăm sóc đúng cách.

Hăm tã xuất hiện dưới dạng da đỏ, kích ứng ở vùng tã, bao gồm mông, đùi, và vùng sinh dục. Nó có thể dao động từ mẩn đỏ nhẹ đến vùng da đỏ rực, sưng, với các nốt sần hoặc mụn nước. Bé có thể cáu kỉnh hơn bình thường, đặc biệt khi thay tã, vì vùng da bị ảnh hưởng có thể nhạy cảm khi chạm vào.

Hiểu nguyên nhân gây hăm tã giúp bạn cả điều trị lẫn phòng ngừa hiệu quả.

Hăm tã có thể do nhiều yếu tố, thường kết hợp với nhau:

Ẩm ướt kéo dài: Đây là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi da tiếp xúc với nước tiểu hoặc phân trong thời gian dài, hàng rào bảo vệ tự nhiên của da bị suy yếu, khiến da dễ bị kích ứng. Nước tiểu tạo ra amoniac khi phân hủy, gây kích ứng thêm. Kết hợp nước tiểu và phân đặc biệt gây hại vì enzym tiêu hóa trong phân hoạt hóa khi trộn với nước tiểu.

Ma sát: Tã cọ xát vào da bé có thể gây kích ứng, đặc biệt trong các nếp gấp da nơi độ ẩm tích tụ. Tã quá chật hoặc quá nhỏ làm tăng ma sát.

Sản phẩm mới: Thay đổi nhãn hiệu tã, khăn ướt, xà phòng giặt, hoặc giới thiệu kem hay lotion mới đôi khi có thể gây phản ứng da. Nước hoa và chất bảo quản trong khăn ướt và kem là thủ phạm phổ biến.

Thay đổi chế độ ăn: Giới thiệu thức ăn mới, đặc biệt thực phẩm có tính axit như cà chua, cam quýt, và dâu, có thể thay đổi thành phần phân và gây hăm tã. Điều này cũng có thể xảy ra khi bé bú mẹ nếu mẹ ăn một số thực phẩm.

Kháng sinh: Kháng sinh tiêu diệt cả vi khuẩn có hại lẫn có lợi, có thể dẫn đến phát triển quá mức nấm men. Điều này đúng cả khi bé uống kháng sinh hay mẹ đang cho bú uống kháng sinh.

Nhiễm nấm: Môi trường ấm, ẩm bên trong tã là nơi lý tưởng cho nấm men (Candida) phát triển. Hăm tã do nấm thường có màu đỏ tươi với các nốt sần vệ tinh lan ra ngoài vùng phát ban chính.

Hầu hết hăm tã đều có thể điều trị hiệu quả tại nhà với những bước đơn giản sau:

Thay tã thường xuyên. Đây là bước quan trọng nhất. Thay tã ngay khi bạn biết tã ướt hoặc bẩn. Trong giai đoạn hăm tã, kiểm tra mỗi giờ trong khi bé thức.

Nhẹ nhàng làm sạch. Dùng nước ấm và khăn mềm hoặc bông gòn thay vì khăn ướt, vì khăn ướt có thể chứa hương liệu hoặc cồn gây xót da bị kích ứng. Thấm nhẹ thay vì chà.

Để da khô. Thấm nhẹ vùng tã cho khô hoàn toàn trước khi mặc tã mới. Nếu có thể, để bé không mặc tã một lúc để không khí lưu thông. Trải khăn chống thấm và cho bé thời gian "để trần" mỗi ngày.

Bôi kem chống hăm. Kem chống hăm tã chứa oxit kẽm tạo lớp bảo vệ giữa da bé và ẩm ướt. Bôi lớp dày mỗi lần thay tã. Bạn không cần phải lau sạch hoàn toàn kem cũ mỗi lần thay tã, chỉ cần bôi thêm lên trên.

Nới lỏng tã. Mặc tã lỏng hơn bình thường một chút để cho phép không khí lưu thông. Nếu bé đang ở giữa các cỡ, hãy tạm thời chuyển sang cỡ lớn hơn.

Hầu hết hăm tã cải thiện trong 2-3 ngày với chăm sóc tại nhà. Tuy nhiên, bạn nên liên hệ bác sĩ nhi khoa nếu:

• Hăm tã không cải thiện sau 3 ngày điều trị tại nhà
• Hăm tã nặng hơn hoặc lan rộng
• Có mụn nước, mụn mủ, hoặc vùng da rỉ dịch
• Bé có vẻ đau đớn hoặc rất quấy khóc
• Bé bị sốt kèm hăm tã
• Phát ban có màu đỏ tươi với các nốt sần vệ tinh (có thể là nấm)
• Phát ban kéo dài đến các nếp gấp da (hăm tã thường ít ảnh hưởng nếp gấp, nên phát ban nổi bật trong nếp gấp gợi ý nguyên nhân khác)

Bác sĩ nhi khoa có thể kê kem chống nấm nếu nghi ngờ nhiễm nấm, kem steroid liều thấp cho viêm nặng, hoặc kem kháng sinh nếu có nhiễm khuẩn thứ phát. Đừng bao giờ tự ý dùng các loại kem này mà không có hướng dẫn của bác sĩ, vì sử dụng sai sản phẩm có thể làm tình trạng xấu hơn.

Phòng bệnh luôn tốt hơn chữa bệnh, và hầu hết hăm tã đều có thể ngăn ngừa với các thói quen nhất quán:

• Thay tã thường xuyên. Đừng để bé nằm trong tã ướt hoặc bẩn lâu hơn cần thiết.
• Bôi kem chống hăm phòng ngừa. Một lớp mỏng kem oxit kẽm mỗi lần thay tã tạo lớp chống ẩm bảo vệ da khỏi kích ứng.
• Chọn tã phù hợp. Tã có khả năng thấm hút tốt giữ da bé khô hơn. Đảm bảo tã vừa vặn nhưng không quá chật.
• Dùng sản phẩm dịu nhẹ. Chọn khăn ướt không mùi, không cồn hoặc chỉ dùng nước ấm và khăn mềm. Dùng xà phòng giặt không mùi, không nhuộm cho quần áo bé.
• Dành thời gian "để trần". Cho bé một chút thời gian không mặc tã mỗi ngày. Để không khí tiếp xúc với da là cách phòng hăm đơn giản và hiệu quả nhất.
• Chú ý thay đổi chế độ ăn. Khi giới thiệu thức ăn mới cho bé, theo dõi phản ứng vùng tã. Một số thực phẩm thay đổi phân theo cách gây kích ứng da.

Với Taika, bạn có thể theo dõi thay đổi tã cùng với thức ăn và hoạt động, giúp dễ dàng phát hiện mối liên hệ giữa thức ăn mới hoặc sản phẩm mới và đợt hăm tã.

Lưu ý: Bài viết này chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin và không thay thế lời khuyên y tế chuyên nghiệp. Hãy luôn tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa để được hướng dẫn cụ thể cho sức khỏe của bé.